Khi giải thể doanh nghiệp, việc trả nợ không được làm theo thứ tự “ai đòi trước trả trước”. Luật Doanh nghiệp quy định thứ tự ưu tiên cụ thể để bảo vệ người lao động, nghĩa vụ thuế và các chủ nợ khác.
Bài này chỉ xử lý thứ tự thanh toán nợ và cách lập phương án trả nợ. Quy trình tổng thể xem tại giải thể doanh nghiệp tại Phú Quốc.
1. Thứ tự thanh toán nợ theo Luật Doanh nghiệp
Theo Điều 208 Luật Doanh nghiệp, các khoản nợ được thanh toán theo thứ tự ưu tiên sau:
- Thứ nhất: nợ lương, trợ cấp thôi việc, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp và các quyền lợi khác của người lao động theo thỏa ước/hợp đồng lao động.
- Thứ hai: nợ thuế.
- Thứ ba: các khoản nợ khác.
Doanh nghiệp không nên tự đảo thứ tự này chỉ vì một chủ nợ gây áp lực mạnh hơn hoặc có quan hệ thương mại lâu năm.
2. Chi phí giải thể được xử lý ở đâu?
Doanh nghiệp cần dự trù chi phí thanh lý, kế toán, lưu trữ hồ sơ, xử lý tài sản và các chi phí hợp pháp khác phát sinh trong quá trình giải thể. Sau khi thanh toán chi phí giải thể và toàn bộ nghĩa vụ theo quy định, phần tài sản còn lại mới được phân chia cho chủ doanh nghiệp, thành viên hoặc cổ đông theo tỷ lệ sở hữu tương ứng.
3. Phương án giải quyết nợ nên có những dữ liệu gì?
- Tên và thông tin liên hệ của từng chủ nợ.
- Căn cứ phát sinh khoản nợ: hợp đồng, hóa đơn, bảng lương, quyết định, tờ khai.
- Số tiền gốc, lãi/phạt nếu có.
- Nhóm ưu tiên thanh toán.
- Thời hạn và phương thức thanh toán.
- Tài sản bảo đảm hoặc bảo lãnh liên quan nếu có.
- Trạng thái đã đối chiếu/xác nhận với chủ nợ.
4. Nợ người lao động gồm những khoản nào?
Nhóm ưu tiên cao nhất không chỉ có tiền lương chưa trả. Doanh nghiệp cần rà soát trợ cấp thôi việc nếu phát sinh, quyền lợi theo hợp đồng/thỏa ước, BHXH, BHYT, BHTN và các khoản phải trả khác cho người lao động theo pháp luật và hồ sơ thực tế.
Xem checklist riêng tại lao động và BHXH khi giải thể doanh nghiệp.
5. Nợ thuế được xác định khi nào?
Nợ thuế cần được đối chiếu cùng hồ sơ khai thuế, tiền chậm nộp, tiền phạt nếu có, số thuế nộp thừa và số thuế GTGT chưa được khấu trừ. Từ 01/07/2026, thủ tục đăng ký thuế và chấm dứt hiệu lực mã số thuế thực hiện theo Thông tư 90/2026/TT-BTC.
Xem chi tiết tại thuế khi giải thể doanh nghiệp.
6. Có thể thỏa thuận trả nợ khác thứ tự luật định không?
Doanh nghiệp cần rất thận trọng. Việc thỏa thuận với từng chủ nợ không làm mất nghĩa vụ tuân thủ thứ tự ưu tiên bắt buộc của Luật Doanh nghiệp. Mọi phương án nên được kiểm tra để không xâm phạm quyền ưu tiên của người lao động và nghĩa vụ với Nhà nước.
7. Nếu tài sản không đủ trả hết nợ thì sao?
Nếu doanh nghiệp không thể bảo đảm thanh toán hết các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản, điều kiện giải thể thông thường không còn được đáp ứng. Khi đó cần đánh giá cơ chế phục hồi/phá sản theo Luật Phục hồi, phá sản 2025 thay vì cố hoàn thiện hồ sơ giải thể hành chính.
Xem giải thể doanh nghiệp còn nợ hay phải xử lý theo thủ tục phục hồi, phá sản.
Checklist phương án trả nợ
- Chốt danh sách chủ nợ.
- Đối chiếu nợ người lao động và bảo hiểm.
- Đối chiếu nợ thuế.
- Phân loại các khoản nợ khác.
- Dự trù chi phí giải thể.
- Lập lịch thanh toán theo thứ tự ưu tiên.
- Lưu chứng từ thanh toán và xác nhận của chủ nợ.
Sau khi trả hết nợ, doanh nghiệp chuẩn bị bộ hồ sơ hoàn tất giải thể trong mốc thời gian luật định.
Căn cứ cập nhật chính
- Luật Doanh nghiệp 2020, sửa đổi năm 2025, Điều 207–210.
- Nghị định 168/2025/NĐ-CP, Điều 64–65.
