Khi doanh nghiệp giải thể, nghĩa vụ với người lao động không phải phần việc làm sau cùng. Luật Doanh nghiệp xếp tiền lương, trợ cấp, BHXH, BHYT, BHTN và quyền lợi khác của người lao động vào nhóm ưu tiên thanh toán đầu tiên trong thứ tự trả nợ.
Bài này tập trung riêng vào lao động và bảo hiểm; quy trình tổng thể xem tại giải thể doanh nghiệp tại Phú Quốc.
1. Giải thể có làm chấm dứt hợp đồng lao động không?
Khi người sử dụng lao động là tổ chức chấm dứt hoạt động theo pháp luật, quan hệ lao động được xử lý theo các căn cứ chấm dứt hợp đồng của Bộ luật Lao động. Doanh nghiệp cần lập danh sách từng người lao động, thời điểm chấm dứt và quyền lợi phát sinh thay vì chỉ ra một thông báo chung.
2. Những khoản nào phải thanh toán cho người lao động?
- Tiền lương và các khoản lương còn thiếu.
- Tiền phép năm hoặc khoản liên quan nếu đủ điều kiện theo hồ sơ thực tế.
- Trợ cấp thôi việc hoặc quyền lợi khác nếu phát sinh theo luật.
- BHXH, BHYT, BHTN còn phải đóng.
- Quyền lợi theo hợp đồng lao động và thỏa ước lao động tập thể.
- Các khoản hoàn ứng, thưởng hoặc quyền lợi khác nếu có căn cứ phải trả.
3. Thời hạn thanh toán khi chấm dứt hợp đồng
Theo Điều 48 Bộ luật Lao động, thông thường các khoản liên quan phải được thanh toán trong 14 ngày làm việc kể từ ngày chấm dứt hợp đồng. Trường hợp người sử dụng lao động là tổ chức chấm dứt hoạt động có thể kéo dài nhưng không quá 30 ngày theo điều kiện luật định.
Doanh nghiệp nên chốt lịch thanh toán trước khi ra quyết định giải thể để không tạo nợ lao động ở giai đoạn cuối.
4. Doanh nghiệp phải làm gì với BHXH?
Luật Bảo hiểm xã hội 2024 yêu cầu người sử dụng lao động đóng BHXH bắt buộc theo quy định và phối hợp với cơ quan BHXH xác nhận thời gian đóng khi người lao động chấm dứt hợp đồng. Trước giải thể, doanh nghiệp cần đối chiếu số phải đóng, xử lý nợ nếu có và hoàn tất xác nhận quá trình tham gia cho người lao động.
5. Có phải trả lại giấy tờ và cung cấp hồ sơ cho người lao động?
Có. Khi chấm dứt hợp đồng, người sử dụng lao động có trách nhiệm hoàn thành thủ tục xác nhận thời gian đóng BHXH, BHTN và trả lại giấy tờ gốc đã giữ của người lao động; nếu người lao động yêu cầu, doanh nghiệp còn phải cung cấp bản sao tài liệu liên quan đến quá trình làm việc theo quy định.
6. Người lao động được ưu tiên trả nợ ở vị trí nào?
Đây là nhóm ưu tiên thứ nhất trong thứ tự thanh toán nợ khi giải thể, trước nợ thuế và các khoản nợ khác. Do đó, doanh nghiệp không nên phân chia tài sản cho thành viên/cổ đông khi quyền lợi người lao động chưa được xử lý xong.
Xem thứ tự thanh toán nợ khi giải thể doanh nghiệp.
7. Checklist lao động trước khi đóng doanh nghiệp
- Lập danh sách toàn bộ lao động đang còn hợp đồng.
- Chốt ngày chấm dứt và thông báo theo căn cứ phù hợp.
- Đối chiếu tiền lương, phép, trợ cấp và quyền lợi khác.
- Đối chiếu BHXH, BHYT, BHTN.
- Hoàn tất xác nhận quá trình đóng bảo hiểm.
- Trả giấy tờ và cung cấp hồ sơ theo yêu cầu.
- Lưu chứng từ thanh toán để đưa vào hồ sơ giải thể.
Sau khi xử lý lao động, tiếp tục rà soát nghĩa vụ thuế và hồ sơ giải thể doanh nghiệp.
Căn cứ cập nhật chính
- Bộ luật Lao động 2019, văn bản hợp nhất hiện hành năm 2026, đặc biệt Điều 48.
- Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15.
- Luật Doanh nghiệp 2020, sửa đổi năm 2025, Điều 208.
